पोशी नाळ – एक शोध

सह्याद्रीच्या गगनभेदी कड्यांमधील असंख्य नाळा, घाट वाटा, या भटकंती करणाऱ्या सह्य भटक्यांच्या जिव्हाळ्याचा विषय.
जीवधनच्या दक्षिणेला आणि सिद्धगडाच्या उत्तरेला असलेल्या वाटांपैकी त्रिगुण धार उर्फ तिरंगी घाट हा कोकणातील रामपूर ते घाटमाथ्यावरील डोनी या गावांना जोडणारा पूर्वापार चालत आलेला मार्ग.
त्रिगुण धार म्हणजे तीन नाळांचा समूह!पण यातील मधलीच वापरातील! वर डोनी गाव असल्याने त्याला डोनी दार असेही संबोधतात. उरलेल्या दोन नाळा जर वाटा नाहीत तर मग त्रिगुण धार का?
दरम्यान या तिन्ही नाळांचे नाव स्थानिक माणसांकडून माहिती झाले. खालून उत्तरेकडे असणारी पहिली पोशी नाळ किंवा पोशीची नाळ किंवा पोश्याची नाळ, मधली डोनी दार आणि तिसरी दक्षिणेची माडाची किंवा मधाची नाळ.
पोशी नाळेतून अजून कोणी गेलेच नाही. का? दोन्ही बाजूस गगनभेदी कडे, प्रचंड शिळा पडल्याने बंद झालेली वाट, काही जागी अतिशय चिंचोळी आणि अजिबात वापर नसणारी अशी ही वाट चढण्याचे कष्ट डोनी दार असताना कोण का घेईल.
चक्रम हायकर्सच्या प्रसाद आणि आशिष म्हात्रे यांनी पोशीची नाळ करण्याचे निश्चित केले. नाळेची कठीणता, त्यातील आव्हाने आणि ती पेलण्यासाठी आवश्यक अभ्यास आणि तयारी पूर्ण करून संस्थेची पोशीची नाळ चढाई मोहीम आखण्यात आली.
प्रसाद म्हात्रे, आशिष म्हात्रे, सुदर्शन कानडे आणि राजेश पाटील असा तगडा तांत्रिक समूह आणि अनुभवी राजन महाजन, विनय जाधव अशी मुंबईकर मंडळी आणि सोबत विजय गुर्जर आणि तुषार कोठावदे असे पुणेकर. स्थानिक वाटाडे म्हणून या डोंगरात आयुष्य घालवलेले रामपूर गावातील तानाजी शळकंद मामा आणि वाघ वाडीतील बाबू वाघ मामा.
२५ मार्च रोजी रात्री साऱ्या तांत्रिक आणि आवश्यक सामानसह आम्ही सर्व तानाजी मामांच्या घरी रात्री उशिरा मुक्कामी पोहचलो. सकाळी चहा नाश्ता उरकून ७ वाजता सर्व उगवतीला आकाशात भिडलेल्या त्रिगुण धार मधील पोशीशी कडे कूच केली.वाटेत वाघ मामाना तयार केले.
सुरुवातीला डोनी दारची वाट आणि नंतर एकदम डावी चढाई. अगदी दाट जंगल! वाटेत जीव साखळीतील मोठ्या प्राण्यांचे अस्तित्वाचे अनेक पुरावे. नंतर नाळेत घुसून ३०० मीटर चढाई. मानवी हस्तक्षेप नसल्याने थोडी कारवी काटेरी झुडूपांमधून वाट काढत पुढे चाललेले वाघ मामा आणि मागून हळूहळू वर सरकणारे आम्ही. समोरच्या कड्या पर्यंत जाऊन मग वाट अगदी अडचणीची आणि ९० ते १२० अंशात उजवीकडे वळणारी. अखेर बाणासारखी गगनात घुसलेली निमुळती घळ आणि त्यात जागोजागी प्रचंड शिळा वाट अडवून बसलेल्या.
मोठ्या कष्टाने कसरत करत फक्त वाघ मामांच्या वाट काढण्याच्या कसबावर वर चढाई चालू झाली. झाडीचा झुडूपांचा टप्पा अंगावर येणाऱ्या उंचीसह मुख्य शिळा मार्गात जाण्याआधी साधारण १ वाजता एका कड्याला विसावलो.थोडी पोटपूजा आणि आराम करून मग सगळ्यांनी वजनदार पाठ पिशव्या उचलल्या.आता कातळ, तांत्रिक आरोहण आणि उंची. सोबतीला काळ्याकभिन्न कातळ भिंती.
नाळेत प्रवेश केल्यावर तांत्रिक कामं करावी लागली. आता तानाजी मामा पूर्वी ज्या शिळेपर्यंत येऊन परत फिरले तिथे पोहोचलो. इथून वर जाण्यासाठी काहीच मार्ग नव्हता. डाव्या बाजूला Tape Ladder लावून वरच्या बाजूस सोबत आणलेली तारेचं शिडी लावली आणि वर बिले देण्यासाठी एक बोल्ट मारला. हा टप्पा पार करेपर्यंत सव्वा चार वाजले. इथून नाळेचे तोंड फारच जवळ दिसत होते. मामांनी सांगितल्याप्रमाणे आम्ही तासाभरात नाळेच्या तोंडाशी पोहोचु असा अंदाज होता, जो पूर्णपणे फसला. जसजसे वर गेलो तसे अजून एक कठीण भाग लागला. इथे चार बोल्ट मारून वर आलो. खरंतर जाणे शक्य होते, पण एखादा होल्ड गंडला असता तर मात्र खैर नव्हती. काही टप्प्यांवर सुरक्षेसाठी दोराचा वापर करत, चिंचोळ्या चढाई मार्गातून सॅका वर देत, शेवटच्या टप्प्यात पोहचेपर्यंत ७ वाजले. अंधाराचे साम्राज्य सुरू झाले. पण शेवटचा टप्पा असा आला की इथून सॅक घेऊन जाणे धोकादायक होते. सॅकसकट माणूस जाणार नाही एवढी नाळ निमुळती झाली. प्रसाद वर गेला . त्याने आणि सुदर्शनने पुढचा मार्ग बघितला आणि निर्णय घेतला की २८० फुटाचा रोप वापरायचा. वरच्या बाजूला असलेला घसारा यामुळे वरील बाजूस झाडाच्या मुळया anchor म्हणून वापरुन वरुन तीन टप्प्यात दोर पास केला.
८ वाजता पहिला गडी माथ्यावर पोहोचला. दोर काढून आशीष आणि सुदर्शन ९ वाजता माथ्यावर पोहोचले आणि सगळ्यांनी एकच जल्लोष केला. एक स्वप्न सुखरूप आणि सुरक्षित पूर्ण झाले.
माथ्यावर डोनी गावातील गवारी मंडळी भेटली. आम्ही पोशी नाळेने वर आलो याचे त्यांना फारच अप्रूप वाटले. त्यांच्या आग्रहामुळे डोनी गावातच मुक्काम केला. जरा जास्तच अंग मेहनत झाल्याने सकाळी डोनी दाराने न उतरता अहुपे घाटाने उतरून जीपने रामपूरला आलो. मामांचा आशीर्वाद घेऊन परतीचा प्रवास सुरु केला. पोशीची नाळ मोहीम ही त्यांच्याच आशीर्वादाचे आणि सहकार्याचे फलित होते.